Armoede en eenzaamheid bij ouderen
Gezondheidscentrum Staatsliedenbuurt in Amsterdam heeft een structurele aanpak van de ouderenzorg ontwikkeld.
Huisarts Petra Wempe vertelt hoe zij en haar praktijkondersteuner de ouderen ondersteunen.
Beschrijving
Een jaar of acht geleden werden vanuit Welzijnswerk huisbezoeken afgelegd bij ouderen om te inventariseren waar die behoefte aan hadden. Aansluiting hierbij leek zinvol, maar vanwege de privacy wilde men de informatie niet met ons delen. Daarom zijn we zelf met een inventarisatie gestart, De drie praktijken in ons gezondheidscentrum bekeken welke 75-plussers we onvoldoende in beeld hadden. Er was toen nog geen blauwdruk voor een plan van aanpak, dus dat heeft zich bij ons gaandeweg ontwikkeld. Maar dat was ook wat het leuk maakte. Eerst vroegen we de patiënten of de praktijkondersteuner langs mocht komen om eventuele problemen te inventariseren. Daarbij gebruikten we een checklist, die gaandeweg is verbeterd en uitgebreid, Onlangs is daar bijvoorbeeld het punt 'religie' aan toegevoegd, omdat we zagen dat mensen in deze levensgade vaak worstelen met het verleden. Geloof kan helpen bij de verwerking daarvan.
Resultaat
Het meest opvallende - en ook schokkende - was de verborgen armoede onder onze 75-plussers. Soms leidt die zelfs tot voedingstekorten: mensen leggen kennelijk geen prioriteit bij het eten van vlees, vers fruit en groente. Als je iemand alleen in een consult ziet vanwege een klacht, krijg je dat soort informatie niet naar boven. En verder stuitten we keer op keer op de eenzaamheid van ouderen. Voor velen heeft daardoor het leven minder zin en het geeft ook frustratie bij mantelzorgers.
Eenzaamheid tref je overal aan, ook in tehuizen. Dat komt doordat de eenzaamheid in de mensen zelf zit. Uit de gesprekken van onze praktijkondersteuner blijkt dat ze toch elke dag wel mensen zien en dat die innerlijke eenzaamheid vaak te maken heeft met verwerkingsproblematiek. het is een uitdaging eenzaamheid te onderscheiden van een depressie. Maar eenzaamheid is ook een gevolg van maatschappelijke veranderingen. Kinderen wonen niet meer in de buurt van hun ouders, vrouwen werken en hebben minder tijd voor mantelzorg.
Bij medische problemen zoeken mijn praktijkondersteuner en ik samen naar een goede aanpak, maar bij welzijnsproblematiek is het lastiger. Er verandert maatschappelijk veel, en daar heb je vanuit de medische hoek weinig invloed op. Zo worden allerlei voorzieningen uit de AWBZ geschrapt en moeten we vervolgens andere oplossingen zoeken. Vroeger moest ik dat allemaal zelf oppakken en soms vergde dat zoveel tijd en energie dat ik minder aandacht had voor de medische kant. Wat dat betreft zou elke huisarts moeten kunnen beschikken over een praktijkondersteuner, maar die moet op haar beurt weer dingen kunnen delegeren aan andere hulpverleners, bijvoorbeeld op het gebied van financiën.
De praktijkondersteuner zorgt voor echte meerwaarde. Veel huisbezoeken die de praktijkondersteuner nu doet, stonden op mijn pro-memorielijstje. Dat gaf stress, maar bovendien bied je dan dus niet de zorg die mensen nodig hebben en die je ook wilt bieden. Nu delen we de zorg echt. De praktijkondersteuner kan goed beoordelen wanneer mijn inbreng nodig is en ze biedt prima ondersteuning aan mantelzorgers. Zij heeft HBO-V gedaan, toegespitst op geriatrie en wij pleiten ervoor dat de POH ouderenzorg in elk geval een verpleegkundige achtergrond heeft. Ik ben ervan overtuigd dat onze zorg ook een betere kwaliteit heeft gekregen, maar tot dusver was dat lastig hard te maken, en dat geldt ook voor de initiatieven die elders in het land zijn ontplooid, maar nu onderzoeksgeld beschikbaar en kan dat wetenschappelijk worden uitgebouwd.
Goede tips? Een goede manier om te starten is om je 75-plussers door te nemen en te kijken wie extra zorg nodig hebben. Bij ons is dat bij 20 tot 25% het geval. Later kun je dan eens kijken of je ook kwetsbare patiënten hebt onder de wat jongere groep. En uiteraard is samenwerking met anderen heel belangrijk zoals met welzijnswerk en de wijkverpleging. Het is leuk om te bekijken wat anderen kunnen doen en samen af te spreken wie wat doet. (tekst: Huisarts en Wetenschap)
| Praktijk | Gezondheidscentrum Staatsliedenbuurt |
| Plaats | Amsterdam |
| Website | www.gzc-staatsliedenbuurt.nl/modules/content/?id=1 |
| Doelstellingen | Optimale zorg en service, Betere samenwerking |
